Hoofdlij­nenak­koord ouderen­zorg: Van papier naar praktijk

Beluister artikel

In 2025 hebben landelijke organisaties samen met de overheid het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg gesloten. LOC is één van die landelijke organisaties. Nu de handtekeningen onder het akkoord staan, volgt de uitvoering van de acties in het Hoofdlijnenakkoord. LOC is daar nauw bij betrokken en is zelfs trekker van bepaalde onderdelen.

In het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg staan allerlei maatregelen om de ouderenzorg in de toekomst te kunnen organiseren. Daar zitten ook ingewikkelde maatregelen bij die om een verandering van het systeem vragen. Zoals de aanpassing van het ‘volledig pakket thuis’ en een toets wanneer iemand naar het verpleeghuis gaat of thuis blijft. In totaal gaat het om zeventig actiepunten geordend in zestien clusters waar de landelijke partijen de komende jaren aan werken. LOC neemt deel aan het bestuurlijk overleg en de landelijke werkgroep. En coördineert het cluster dat gaat over de ‘rode draden’ en ‘veranderstrategie’ binnen het Hoofdlijnenakkoord.

Rode draden

Bij de totstandkoming van het Hoofdlijnenakkoord hebben LOC en de Seniorencoalitie (samenwerkingsverband van de ouderenbonden) nadrukkelijk gepleit om de gevolgen voor mensen een plaats te geven in het akkoord. Het Hoofdlijnenakkoord kent veel nogal technische maatregelen. Maar die hebben uiteindelijk wél gevolgen voor mensen die zorg nodig hebben en hun naasten. Op ons initiatief zijn er in het Hoofdlijnenakkoord tien rode draden opgenomen waar we naartoe willen als samenleving. Zoals: meer werken aan zorgzame buurten, zoveel mogelijk de eigen regie behouden, in een vertrouwde omgeving wonen, nadenken over de eigen toekomst.

Veranderstrategie

Op basis van de tien rode draden zijn we een veranderstrategie aan het maken met alle partijen die het Hoofdlijnenakkoord ondertekend hebben. Met de veranderaanpak willen we zorgen dat de rode draden werkelijkheid worden. Daarbij hebben we ervoor gekozen om steeds te kijken wat iedere lokale gemeenschap nodig heeft. We maken dus geen programma waarbij alles in heel Nederland hetzelfde moet zijn. Er is ruimte voor diversiteit en maatwerk per buurt. We willen ouderen zelf, hun naasten, zorg- en welzijnsorganisaties en de overheid in beweging krijgen. In 2026 zullen we starten om het land in te gaan om van papier naar praktijk te komen.

Vindbaarheid

Een andere activiteit waar LOC bij betrokken is, gaat over de vindbaarheid van zorg en welzijnsdiensten. Veel mensen kunnen als zij zorg of ondersteuning zoeken de weg niet vinden. Bijvoorbeeld omdat er zoveel verschillende loketten zijn, omdat regelingen te ingewikkeld zijn of onduidelijk is wat onder welke wet valt. Vanuit het Hoofdlijnenakkoord brengen we in kaart welke problemen mensen precies ervaren. En maken we ook een voorstel hoe dat beter kan. Met de overheid voeren we overleg om de aanbevelingen in de praktijk te brengen.

Rol cliëntenraden

LOC zal cliëntenraden steeds informeren over de voortgang van de activiteiten in het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg. Want het akkoord heeft gevolgen voor de manier waarop zorg -en welzijnsorganisaties werken. Zo zien we nu al dat steeds minder mensen naar een verpleeghuis verhuizen. En meer mogelijkheden vinden om langer in hun eigen huis te blijven wonen. Of nieuwe woonvormen vinden, waar ze zelf of hun naasten meer invloed ervaren op de zorg. In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat mensen in principe thuis blijven wonen, tenzij het echt niet meer anders kan. Zorg -en welzijnsorganisaties zullen moeten inspelen op deze veranderingen. De cliëntenraden hebben daar als vertegenwoordiger van de mensen die zorg nodig hebben een belangrijke stem in.

Hulp vanuit LOC

LOC kan cliëntenraden helpen bij dit soort strategische vragen. Onder andere door een strategiedag van de cliëntenraad te begeleiden. Of door een training op maat te geven hoe de cliëntenraad invloed kan hebben bij het bepalen van de strategie. Onze vraagbaak is telefonisch en per e-mail bereikbaar voor vragen 030-2843200 en vraagbaak@loc.nl.

Dit artikel verscheen in LOC tijdschrift Zorg & Zeggenschap winter ’25.