Par­ticipatiecoalitie welzijn, zorg en hulp: “Samen bouwen aan het Land van Omzien”

Beluister artikel

Een jaar geleden bundelden LOC, Espria Ledenvereniging/Zorghulp, Buurkracht, Nederland Zorgt Voor Elkaar en Landelijk Samenwerkingsverband Actieve Bewoners (LSA) hun krachten in de Participatiecoalitie welzijn, zorg en hulp. Doel: een warme samenleving waarin mensen zich gezien weten en initiatieven durven te nemen. Kortom: samen bouwen aan het ‘Land van Omzien’.

Via de Participatiecoalitie welzijn, zorg en hulp werkt LOC met de vier andere landelijke partners samen om burgers meer zeggenschap te geven en lokale gemeenschappen te ondersteunen in het organiseren van welzijn, zorg en hulp. Met een achterban van minstens 2 miljoen burgers ontstaat een beweging die zorgt voor verbinding in de buurt, solidariteit en praktische hulp dicht bij huis. Een zorgzame samenleving, waarin mensen samen eigenaarschap tonen en zeggenschap krijgen over welzijn, zorg en hulp in hun buurt of dorp.

Zeggenschap over welzijn

‘We gaan niet terug naar de jaren 50 en alles weer samen doen”, onderstreept Marthijn Laterveer, bestuurder LOC Waardevolle zorg. “Maar de samenleving is nu zo sterk geïndividualiseerd, dat we elkaar in buurt of wijk nauwelijks meer kennen. Als er iets is kom je meteen in het formele circuit terecht; een systeem waarin lang niet iedereen zich gehoord of gezien voelt. Vanuit onze visie Waardevolle zorg, waar ieder mens uniek en belangrijk is, was het een logische stap om de krachten te bundelen en met de Participatiecoalitie mensen weer invloed en zeggenschap te geven over zorg en welzijn in de buurt. Samen te werken aan een land waar we weer naar elkaar omzien.”

De zorgorganisatie is te gast in het leven van mensen, in plaats van andersom

De Participatiecoalitie ondersteunt initiatieven in dorpen, wijken en buurten. Elke organisatie binnen het netwerk doet dat vanuit haar eigen expertise. Ook oefent de Participatiecoalitie op landelijk niveau, onder andere bij politiek en ministerie, invloed uit. Tijdens een zogeheten Meet-up die de Participatiecoalitie eind juni organiseerde stond het Sociaal Centrum Eijsden centraal. Inwoners en ondernemers kochten een oud Groene Kruisgebouw op en bouwden het om tot buurthuis. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, samen eten, elkaar helpen en (vrijwilligers en professionals) samenwerken. Marthijn: “Een mooi voorbeeld hoe vanuit mensen zelf een plek is gerealiseerd waar ze elkaar kunnen treffen en activiteiten organiseren. Oud én jong. Van het een komt vaak het ander. Verbinding is het sleutelwoord.

Naoberschap

Een ander voorbeeld is Dorpscorporatie Hollandscheveld Verbindt. Vorig jaar organiseerde LOC met partners van de Participatiecoalitie een Meet-Up in dit Drentse dorp waar inwoners elkaar met allerlei (zorg)taken helpen. Het zogenoemde naoberschap, het omkijken naar elkaar, is vervlochten met het dagelijks leven. “Burgers hebben daar afspraken over zorg en welzijn gemaakt met de gemeente en de Noord Nederlandse Coöperatie van Zorginstellingen (NNCZ). Uitgangspunt is: wat wil de dorpsbewoner? De zorgorganisatie is te gast in het leven van mensen en de lokale gemeenschap, in plaats van andersom”, licht Marthijn toe.
Om lokale zeggenschap te ondersteunen en de beweging naar zorgzame buurten te versterken heeft LOC de afgelopen twee jaar ‘sparsessies zeggenschap naar wijk en buurt’ georganiseerd. Cliëntenraden en andere geïnteresseerden delen daar ervaringen en ideeën over initiatieven in wijk en dorp. Ook tijdens diensten zoals Kampvuurgesprekken en de Onderzoekende dialoog helpt LOC cliëntenraden en anderen om handen en voeten te geven aan ideeën op lokaal niveau.

Wmcz aanpassen

Om tot zorgzame buurten en een Land van Omzien te komen, zou de (mede)zeggenschap ‘over sectoren heen’ moeten worden georganiseerd. Burgerraden, waarin ook cliëntenraadsleden afgevaardigd kunnen zijn, zouden zeggenschap op lokaal niveau moeten krijgen. Daarom heeft de Participatiecoalitie er in Den Haag op aangedrongen dat de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz 2018) wordt uitgebreid met initiatiefrechten voor buurten en wijken.

Dit artikel verscheen in de herfsteditie van LOC tijdschrift Zorg & Zeggenschap 2025