Waardevol leven – Bart van den Berg

Hoe lukt het mensen ondanks ziekte, tegenslagen of andere hobbels waarde aan hun leven te geven? En wat drijft hen van waarde en betekenis te zijn voor anderen? In LOC tijdschrift Zorg & Zeggenschap (voorjaar 2026) vertelt Bart van den Berg (40), die zelfstandig begeleid woont bij Gemiva, zorgorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking, over het belang van opkomen voor anderen.

Bart van den Berg snoeit op de binnenplaats van de Gemiva-woonlocatie wat struiken bij. Het is een druilerige dag in februari, maar Bart is graag buiten. Hij vertelt hoe blij hij is met zijn appartement op de begane grond, gelegen in de historische binnenstad van Gouda – pal aan de Gouwe. “Ik woon hier nu ruim tien jaar en het is fijn aan gezamenlijke activiteiten mee te doen zoals een spelletjesavond, koffiemomenten en samen eten tijdens de feestdagen. Maar mijn droom is ooit zelfstandig te kunnen wonen met ambulante begeleiding.”

Drukke dagen

Op deze vrijdag is Bart vrij. “Een vrije vrijdag is wel fijn”,zegt hij, als hij zijn drukke dagen beschrijft. Even daarvoor heeft hij minutieus opgesomd op welke plekken hij sinds 2015 allemaal heeft gewerkt. Nu werkt hij deels bij de Jumbo en deels bij het servicecentrum van Gemiva. “Ik werk vier dagen, doe vrijwilligerswerk en tot voor kort zat ik in de Adviesraad van Raad op Maat. Ook ben ik vanuit Gemiva betrokken bij de beweging Radicale vernieuwing van LOC. En dan ben ik ook nog aangesloten bij de Jezus Central Church en de kerk van het Legers des Heils, hier in Gouda. Daar merkte ik hoe fijn en belangrijk het is te mogen zijn wie je bent.”

“Ik weet zelf wat het beste is voor mij”

Mét mensen praten in plaats van óver mensen – zo voorkom je dat je mensen hun zeggenschap ontneemt, zegt Bart. Zelf heeft hij ondervonden dat persoonlijk begeleiders of hulpverleners alles voor hem gingen bepalen. “Onder het mom van ‘ik weet wat het beste is voor jou’, dachten ze te kunnen beslissen hoe laat ik naar bed ga, hoe ik met mijn financiën zou moeten omgaan; kortom hoe ik het beste mijn leven zou moeten inrichten. Dat weet ik zelf heel goed.” Hij vertelt hoe hij tijdens zijn werk in de supermarkt ook wel eens ongelijk werd behandeld. “Het gebeurde dat ik niet zomaar vrij kon nemen, terwijl dat dat bij anderen geen probleem was. Of ik moest als enige alle koelingen schoonmaken. Het kost veel energie als je de hele tijd voor jezelf moet opkomen.”

Opkomen voor anderen

Dat opkomen voor zichzelf en anderen heeft hij zich gaandeweg eigen gemaakt. “Toen ik nog in de Advies raad van Raad op Maat zat, vond ik het mooi mee te kunnen denken over hoe mensen met een beperking optimale zeggenschap kunnen hebben. Hoe belangrijk het is vanuit eigen ervaringen mee te denken over betere zorg en medezeggenschap. Raad op Maat en LOC (gefuseerd in januari 2025, red.) zouden veel meer bekendheid moeten hebben vanwege hun goede werk voor de medezeggenschap.”

Bart vertelt over de halfjaarlijkse bijeenkomst van de beweging Radicale vernieuwing, afgelopen december. Hij opende daar, als afgevaardigde van Gemiva, de expositie over het Land van Omzien. Een land waar ieder mens zichzelf kan zijn en van betekenis kan zijn – ook als hij zorg of hulp nodig heeft – en waar zorgorganisaties, instanties en regels daar dienstbaar aan zijn. “Het is mooi als iedereen elkaar gewoon helpt. Ook zorginstellingen zouden veel meer samen moeten werken. Van elkaar kun je leren.”

Elkaar ontmoeten

Elkaar gewoon helpen, vindt Bart vanzelfsprekend. Al zes jaar werkt hij in een zogeheten Prokkelduo, een initiatief waarmee twee vrijwilligers (één met een (licht) verstandelijke beperking en één zonder) samen taken uitvoeren. Bart: “Vorig jaar hebben we geholpen bij de stembureaus. Het is goed als mensen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten, samen iets doen en elkaar zo beter leren kennen.”

Meer over het Land van Omzien

Ken­nismakingsmid­dagen: Struinen in het Land van Omzien – LOC Cliëntenraden