Zorgmedewer­kers hebben te weinig invloed op hun werk

Twee jaar na de invoering van de Wet Zeggenschap in de Zorg blijkt dat de wet onvoldoende bekend is en zorgprofessionals nog altijd te weinig invloed hebben op hun werk. Hiërarchische cultuur vormt de grootste belemmering voor de zeggenschap van zorgmedewerkers. Dit blijkt uit onderzoek van Stichting IZZ, een stichting die zich inzet voor een toekomstbestendige zorgsector, onder ruim 1000 zorgmedewerkers.

Een derde van de zorgmedewerkers geeft aan in de afgelopen twee jaar geen enkele invloed te hebben gehad op belangrijke onderwerpen en beslissingen binnen hun zorgorganisatie. Slechts een derde van de zorgmedewerkers heeft invloed op thema’s die belangrijk zijn voor het leveren van goede zorg. Ook bij beslissingen over technologische innovaties staan zorgprofessionals buitenspel: 6 op de 10 zorgmedewerkers voelt zich niet of nauwelijks betrokken bij dit soort grote beslissingen.

Hiërarchische cultuur grootste struikelblok

De belangrijkste belemmering voor meer zeggenschap is volgens zorgmedewerkers de hiërarchische cultuur, waarbij beslissingen van bovenaf worden genomen (40%). Gebrek aan tijd (27%) en werkdruk (24%) vormen eveneens belangrijke obstakels. Opvallend is dat ook leidinggevenden en managers deze belemmeringen herkennen. Zij zien werkdruk (48%) en hiërarchische cultuur (34%) ook als grote hindernissen voor hun medewerkers om meer zeggenschap uit te oefenen.

Zorgprofessionals buitenspel bij technologie

Bijzonder zorgwekkend is de beperkte betrokkenheid van zorgprofessionals bij beslissingen over technologische innovaties. Maar liefst een derde voelt zich helemaal niet betrokken bij dit soort grote beslissingen, terwijl nog eens kwart nauwelijks betrokken is. Terwijl deze innovaties hun dagelijks werk direct beïnvloeden.

Structurele cultuurverandering nodig

Jan-Luuk de Groot, directeur van Stichting IZZ: “Dit onderzoek toont aan dat zorgprofessionals nog lang niet de zeggenschap hebben die zij verdienen. Hun expertise en ervaring zijn onmisbaar voor goede zorgverlening, maar hun stem wordt nog te weinig gehoord bij belangrijke beslissingen. Terwijl gehoord en gezien worden heel erg belangrijk is als we kijken naar werkplezier. Het doorbreken van hiërarchische structuren en het creëren van een echte participatiecultuur is geen luxe, maar noodzaak. Het is hoopgevend dat op dagelijkse onderwerpen wel invloed gevoeld wordt door 60% van de zorgmedewerkers. Inspraak op onderwerpen als scholing, technologie of kwaliteit van zorg is echter zeldzaam. Zorgorganisaties moeten werk maken van structurele verandering, door bijvoorbeeld te investeren in de ontwikkeling van teamoverleg in hun organisatie, anders verliezen we waardevolle professionals die zich niet gewaardeerd voelen.”

Het kan ook anders

LOC werkt sinds 2017 aan een brede vernieuwingsbeweging in de zorg (Radicale vernieuwing), waar alle betrokkenen bij de zorg zich ervoor inzetten dat iedere betrokkene zeggenschap kan hebben over de totstandkoming van de zorg en hulp. Dus ook de hulpverleners. Alle betrokkenen doen er toe om te kunnen komen tot structurele aandacht voor dat wat welzijn en de gezondheid van cliënten ten goede komt. 

Twee van vele voorbeelden van deelnemers aan de vernieuwingsbeweging, die werken aan een cultuuromslag en daar bijzondere resultaten mee bereiken, is bijvoorbeeld te lezen in deze artikelen:

1. De Pey­meestersdreef is nog maar het begin van de ‘revolutie’ binnen LEVAN­TOgroep: “Meer zelfregie en minder regels, niet alleen de bewoners zijn blij met de nieuwe aanpak. Uit een recent onderzoek binnen LEVANTOgroep blijkt dat de zorgprofessionals van locatie Peymeestersdreef hoge rapportcijfers geven aan onder andere hun werkplezier. Ook het aantal agressiemeldingen is fors teruggelopen.”
2. De Reigershoeve krijgt zoveel open sol­licitaties dat ze geen vacatures meer uit­zetten. 
   In dit artikel is onder meer te lezen: “Net als de ridders van de ronde tafel in het tijdperk van koning Arthur krijgen medewerkers van woonzorgboerderij de Reigershoeve in Heemskerk een even groot aandeel in een vergadering als de bestuurders. De aanpak leidt tot zoveel open sollicitatiebrieven dat de bestuurders geen vacatures meer uitzetten.”

Meer info

De Onderzoekende dialoog: een manier om medezeggenschap onder (o.a.) zorgmedewerkers te vergroten: Nieuwe LOC-dienst ‘Onderzoekende dialoog’: Samen in gesprek over waardevolle oplossingen – LOC Cliëntenraden

Radicale vernieuwing

IZZ. Is Zorg voor de Zorg.