Sinds 1 januari 2020 zijn de Wet zorg en dwang en Wet verplichte ggz van kracht. Deze wetten regelen in welke situaties mensen zorg onder dwang kunnen krijgen. Het uitgangspunt is daarbij altijd: “nee, tenzij”: er is alleen zorg onder dwang als het echt niet anders kan..

Wet zorg en dwang (Wzd)

De Wet zorg en dwang (Wzd) is sinds 1 januari 2020 van kracht. Deze wet regelt de rechten van mensen die onvrijwillige zorg krijgen. Voorbeelden van onvrijwillige zorg zijn bijvoorbeeld medicijnen moeten innemen, het gebruik van bedhekken of niet naar buiten mogen.
Het gaat in de Wzd om mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie). De Wzd regelt ook een onvrijwillige opname.

Wet verplichte ggz (Wvggz)

De Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) ging ook in op 1 januari 2020. Deze wet regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de GGZ. Een belangrijke verandering is dat verplichte zorg straks ook buiten een GGZ-instelling opgelegd kan worden.

Rol cliëntenraad

De Wzd en de Wvggz zijn belangrijke (nieuwe) wetten voor de cliëntenraad. De cliëntenraad:

• kan de rechten van mensen bewaken;

• kan vragen stellen;

• kan gevraagd en ongevraagd advies geven. De cliëntenraad heeft verzwaard adviesrecht op basis van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) en krijgt instemmingsrecht op basis van de Wmcz 2018 over onder meer het beleidsplan Wzd van de zorginstelling over onvrijwillige zorg, de huisregels of het vaststellen van de klachtenregeling.