Wat zijn regionale par­ticipatiehubs?

Versterken van de betrokkenheid van burgers, cliënten, patiënten bij keuzes en oplossingen in de zorg. Dat is het doel van regionale participatiehubs. Hoe is dat geregeld? En wat kun je er als cliëntenraad mee? In Rubriek Vraagbaak uit LOC tijdschrift Zorg & Zeggenschap voorjaar 2025 nemen we de regionale participatiehubs onder de loep.

Beluister artikel

Wat is een regionale participatiehub?

Een participatiehub is een netwerk van organisaties en mensen die in de regio burgers, patiënten en cliënten vertegenwoordigen bij regionale vraagstukken op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning. De hubs maken gebruik van regionale burger- en cliëntenorganisaties met ervaring op het gebied van participatie van burgers, cliënten en patiënten. De participatiehub creëert een omgeving waarin diverse belanghebbenden, zoals inwoners, bedrijven en overheidsinstanties, kunnen samenwerken aan gemeenschappelijke doelen en projecten.

Wat doet de regionale hub?

De participatiehub legt verbindingen tussen verschillende belanghebbenden. Een hub zorgt dat een passende mix van (vertegenwoordigers van) burgers, cliënten en patiënten betrokken wordt bij regionale vraagstukken op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning. Afhankelijk van het vraagstuk kan het belangenbehartiging voor alle doelgroepen zijn of specifiek voor een bepaalde doelgroep. Ook is het de bedoeling dat de hub daarbij de verbinding legt tussen de leefwereld en de systeemwereld.

Waarom die hubs?

De overheid wil dat burgers, cliënten en patiënten meer invloed hebben op besluitvorming in de zorg. Zoals bij het Integraal Zorgakkoord. Uit een vooronderzoek naar de invloed van burgers, cliënten en patiënten bleek dat er veel draagvlak is voor burgerparticipatie. Maar het is nog nergens goed geborgd. Regio’s verschillen sterk in de mate waarin participatie al vorm krijgt. Verschillende vormen van participatie, zoals adviesraden Sociaal Domein, cliëntenraden, burgerberaden en -panels, collectieve belangenbehartigers, individuele ervaringsdeskundigen en inwonersinitiatieven, kunnen elkaar versterken.

Wie zitten er in de hubs?

In de regionale hub zitten organisaties en mensen die in de regio de burgers, cliënten en patiënten vertegenwoordigen. Het is de bedoeling dat de verschillende participanten samenwerken in de regionale participatiehub.

Hoe komen die tot stand?

In iedere regio is een zogeheten kwartiermaker. Met als taak in de regio te onderzoeken welke participatievraagstukken er zijn. Maar ook welke organisaties en mensen al actief zijn in lokale en regionale participatie. Er zijn subsidies via ZonMw om de regionale participatiehubs op te zetten en draaiende te houden.

Wat kun je er als cliëntenraad mee?

Vanwege hun kennis over wat er in de regio gebeurt, is het belangrijk dat cliëntenraden betrokken zijn bij de hubs. Om zo te delen over wat er goed gaat en wat beter zou kunnen. En mee te denken over betere zorg in de regio. In de praktijk zien we grote verschillen tussen regio’s: sommige zijn al ver met het opzetten van een hub, andere moeten nog starten. Ook de betrokkenheid van cliëntenraden verschilt per regio. Met een aantal regio’s heeft LOC goede afspraken kunnen maken over de deelname van cliëntenraden en LOC in de regionale participatiehub. In andere regio’s is dat gesprek er (nog) niet. Cliëntenraden kunnen ook nadenken waar zij energie en tijd in willen steken: ligt de nadruk in de regio? Of meer lokaal? Of vooral binnen de eigen organisatie.

Meer weten over zeggenschap in de regio, in de buurt of wijk?

Terugblik online sparsessies zeggenschap in de buurt: “Laat behoeften van mensen leidend zijn” – LOC Cliëntenraden

Webinar 7 oktober: Samen bouwen aan fijne buurten – LOC Cliëntenraden